Saatlarda su keçirməzlik: WR, ATM və bar nə deməkdir?

Saatın arxa qapağında "WR 30M", "5 ATM" və ya "10 bar" yazısını görəndə çoxumuz bunu sadə bir vəd kimi qəbul edirik: demək, saatla suya girmək olar. Əslində isə saatlarda su keçirməzlik göründüyündən daha incə mövzudur. Üzərində 30 metr yazılan saatla 30 metr dərinliyə enmək olmur, hətta onunla hovuza girmək belə məsləhət görülmür. Bu yazıda WR, ATM və bar işarələrinin nə demək olduğunu, hansı göstəricinin hansı gündəlik vəziyyətə uyğun gəldiyini və saatı nəmdən necə qorumağı sadə dillə izah edirik.

Su keçirməzlik nədir və niyə mütləq deyil?

Dəqiq desək, heç bir saat tamamilə və həmişəlik su keçirməz deyil. Ona görə də beynəlxalq saatçılıqda "su keçirməz" əvəzinə daha çox "suya davamlı" (water resistant) ifadəsi işlənir. Bu, saatın müəyyən təzyiqə qədər içərisinə su buraxmaması deməkdir. Həmin qabiliyyət bir neçə detalın birgə işindən yaranır:

• Kipləşdirici halqalar (contalar): arxa qapağın, şüşənin və başlığın ətrafındakı rezin hissələr.
• Başlıq: vaxtı tənzimlədiyiniz düymə korpusun ən həssas nöqtəsidir. Dalğıc üslublu modellərdə o, adətən vintlənərək bağlanır.
• Korpusun quruluşu: vintli arxa qapaq, sıxılan qapağa nisbətən təzyiqə daha yaxşı dözür.

Saatlarda su keçirməzlik bir dəfəlik xüsusiyyət deyil, zamanla dəyişən vəziyyətdir. Bu hissələr zamanla köhnəlir. Rezin quruyur, başlıq yeyilir, kiçik bir zərbə korpusda görünməyən deformasiya yarada bilər. Yəni bir il əvvəl sınaqdan keçmiş saat bu gün eyni göstəricini verməyə bilər.

WR, ATM və bar nə deməkdir?

Bu üç işarə eyni şeyi müxtəlif dildə ifadə edir: saatın dözə bildiyi təzyiqi.

• WR (Water Resistant): "suya davamlı" deməkdir. Çox vaxt yanında rəqəm olur: WR 30M, WR 50M. Rəqəmsiz "Water Resist" yazısı isə adətən ən aşağı səviyyəni, yəni yalnız sıçrayışdan qorunmanı bildirir.
• ATM (atmosfer): təzyiq vahididir. Təxmini hesabla 1 ATM 10 metrlik su sütununun təzyiqinə bərabərdir.
• Bar: yenə təzyiq vahididir və praktikada 1 ATM-ə demək olar ki, bərabər sayılır. Yəni 5 bar, 5 ATM və 50 metr eyni səviyyəni göstərir.

Rəqəmləri bir-birinə çevirmək çətin deyil: ATM və ya bar göstəricisini 10-a vurun, metr göstəricisini alarsınız.

Niyə "30 metr" 30 metr dərinlik demək deyil?

Çaşqınlığın əsas səbəbi budur. Saatın üzərindəki metr dərinlik ölçüsü deyil, laboratoriya sınağında tətbiq olunan təzyiqin qarşılığıdır. Sınaq zamanı saat sakit vəziyyətdə, təmiz suda və sabit temperaturda yoxlanılır. Real həyatda isə əl suda hərəkət edir, su axını təzyiqi artırır, temperatur dəyişir, saat isə təzə olmaya bilər. Buna görə göstəriciyə həmişə ehtiyat payı ilə yanaşmaq lazımdır.

Saatlarda su keçirməzlik göstəriciləri: müqayisə cədvəli

Aşağıdakı cədvəl ümumi bələdçidir. Dəqiq hədləri müəyyən edən sənəd isə həmişə konkret saatın öz göstəricisi və təlimatıdır.

Göstərici	Nəyə uyğundur	Nədən çəkinmək lazımdır
Water Resist, 3 ATM, 30 m	Yağış, sıçrayış, əl yuma	Duş, hovuz, dəniz
5 ATM, 50 m	Gündəlik nəm, səthdə qısa müddətli üzmə	Suya tullanma, dalma, su idmanı
10 ATM, 100 m	Üzmə, maska ilə səthdə üzgüçülük	Akvalanqla dalma
20 ATM, 200 m	Su idmanları, aktiv dəniz istirahəti	Standart sertifikatı olmadan dalğıclıq
Diver's (ISO 6425)	Akvalanqla dalma üçün sınaqdan keçmiş saatlar	Təyin olunmuş hədləri aşmaq

Bir incə məqamı da unutmayaq: dalğıc saatı adlanmaq üçün yalnız üslub kifayət etmir. Bunun üçün ayrıca ISO 6425 standartı mövcuddur və belə saatlar daha ciddi yoxlamalardan keçir. Fırlanan bezel və qalın korpus saatın həqiqətən dalğıclıq üçün hazır olduğunu göstərmir.

Həyat tərzinə görə hansı göstərici seçilməlidir?

Saatlarda su keçirməzlik barədə qərar verərkən ən böyük rəqəmin dalınca qaçmaq vacib deyil. Əsas sual budur: saat gün ərzində nə ilə qarşılaşacaq? Ofisdə işləyən, görüşlərə gedən və saatı əsasən aksesuar kimi taxan insan üçün 3 ATM kifayət edir. Klassik görünüşlü, nazik korpuslu saatlarda yüksək göstərici zatən nadir hallarda olur, çünki zəriflik və qalın kiplik sistemi çox vaxt bir araya sığmır.

Evdə uşaqla məşğul olan, tez-tez qab yuyan, yağışda çox gəzən və ya idman zalına gedən adam üçün 5 ATM daha rahat seçimdir: təsadüfi nəm stres yaratmır. Yayı dəniz kənarında keçirənlər, müntəzəm üzənlər isə ən azı 10 ATM göstəricisinə baxmalıdır. Peşəkar dalğıclıq üçün isə ümumi məsləhət yetərli deyil, burada avadanlığı müvafiq standarta görə seçmək lazımdır.

Bir məsləhət də: saat alarkən özünüzə göstəricidən bir pillə yuxarı ehtiyat saxlayın. Əgər saatla tez-tez üzəcəyinizi bilirsinizsə, 5 ATM ilə yetinməyin. Bu sadə yanaşma həm saatın ömrünü uzadır, həm də sizi lazımsız təmir xərclərindən qoruyur.

Gündəlik həyatda saatı nə zədələyir?

Saatların çoxu dənizin dibində deyil, gündəlik vərdişlər ucbatından zədələnir. Ən çox rast gəlinən hallar bunlardır:

• İsti duş və sauna: yüksək temperatur rezin hissələri genişləndirir, buxar isə kiçik boşluqlardan içəri daha asan keçir.
• Sabun və şampun: kimyəvi maddələr contaların ömrünü qısaldır.
• Dəniz suyu və xlor: duz və xlor korpusa və kəmərə mənfi təsir edir, ona görə belə sudan sonra saatı təmiz su ilə yaxalamaq lazımdır.
• Suda başlığı və ya düymələri işlətmək: açıq başlıq kipliyi tamamilə pozur. Xronoqraf düymələrini də su altında basmaq olmaz.
• Kəskin temperatur fərqi: günəşdə qızmış saatla soyuq suya girmək kiplik üçün əlavə yükdür.
• Zərbələr: xüsusilə başlıq nahiyəsinə dəyən zərbə kipliyi hiss etdirmədən poza bilər.

Mexanizm növü də fərq yaradır. Avtomatik saatda suyun vurduğu ziyan adətən daha baha başa gəlir, çünki hərəkət edən hissələr çoxdur. Bu mövzunu daha yaxşı anlamaq istəyirsinizsə, mexaniki, avtomatik və kvars saatların fərqi haqqında yazımıza baxa bilərsiniz.

Kəmər seçimi də nəzərə alınmalıdır

Korpus suya davamlı olsa belə, kəmər eyni dərəcədə davamlı olmaya bilər. Dəri kəmər nəmdən tez yıpranır, iy saxlayır və forması pozulur. Polad qolbaq suya davamlıdır, amma dəniz suyundan sonra yaxalanmalıdır. Rezin və silikon isə suda ən rahat seçimlərdir. Müxtəlif materialların müqayisəsini saat qayışı növlərinə dair bələdçimizdə tapa bilərsiniz.

Saatınızın göstəricisini necə öyrənə və qoruya bilərsiniz?

1. Arxa qapağa baxın. Göstərici çox vaxt elə orada yazılır. Heç nə yoxdursa, saatı suya davamlı hesab etməyin.
2. Məhsul təsvirini oxuyun. Satın almazdan əvvəl göstəricini soruşmaqdan çəkinməyin.
3. Suya girməzdən əvvəl başlığı yoxlayın. Tam bağlı olduğuna əmin olun.
4. Vaxtaşırı yoxlatdırın. Saatı tez-tez suda istifadə edirsinizsə, kipliyi ildə bir dəfə ustaya yoxlatdırmaq və contaları dəyişdirmək məqsədəuyğundur.
5. Batareya dəyişəndən sonra diqqətli olun. Qapaq açılıbsa, kiplik yenidən yoxlanılmalıdır.

Şüşənin içində duman və ya su damcısı görsəniz, saatı dərhal çıxarın, başlığı işlətməyin və ən qısa zamanda ustaya aparın. Nəm mexanizmdə nə qədər çox qalsa, ziyan da bir o qədər böyük olur.

Görünüşə yox, göstəriciyə baxın: mağazamızdan nümunələr

Saat seçərkən dizayn asanlıqla insanı yanılda bilər. Məsələn, Rolex Submariner Date Black Dial Jubilee – Premium A-Class (30 ₼) dalğıc saatlarının üslubunu daşıyır, lakin bu, A-Class model olduğundan orijinal saatın su göstəricilərini ona aid etmək düzgün olmaz. Belə modelləri gündəlik aksesuar kimi taxmaq, sudan isə uzaq saxlamaq ən ağıllı yanaşmadır. Bu qayda A-Class saatların hamısına aiddir.

Daha çox su ilə təmasda olanlar üçün Breguet Marine Titanium A class kişi saatı (800 ₼) diqqət çəkir: rezin kəməri nəmə uyğundur, məhsul təsvirində isə 100 metr göstəricisi qeyd olunub. Silikon kəmərli Perrelet Turbine Black Automatic (290 ₼) idman üslubu sevənlər üçün maraqlıdır, amma sifarişdən əvvəl onun göstəricisini dəqiqləşdirmək yerinə düşər.

Aktiv həyat tərzi üçün Casio G-Shock GA-2100VB-1A (200 ₼) yaxşı seçimdir, çünki G-Shock seriyası möhkəmliyi ilə tanınır. Sadəcə gündəlik taxmaq üçün sərfəli saat axtarırsınızsa, Casio Vintage Square Dial Grey (17.99 ₼) və digər Casio modelləri nəzərdən keçirilə bilər. Belə sadə retro saatlar üçün ümumi qayda budur: əl yuyarkən narahat olmaya bilərsiniz, amma üzməyə onlarsız gedin.

Nəticə: rəqəmi oxuyun, ehtiyatı unutmayın

Qısası, saatlarda su keçirməzlik dərinlik vədi deyil, müəyyən şəraitdə sınanmış təzyiq həddidir. 3 ATM yağışdan qoruyur, 5 ATM gündəlik həyat üçün rahatlıq verir, 10 ATM və yuxarısı isə üzmə üçün daha uyğundur. Göstərici yoxdursa və ya saat A-Class modeldirsə, onu sudan uzaq tutmaq ən doğru qərardır.

Həyat tərzinizə uyğun saat seçmək istəyirsinizsə, modellərimizə saytdan baxın, sifarişi saytdan və ya WhatsApp ilə verin. Bakı daxilində çatdırılma 24 saat, regionlara isə 1–3 iş günü çəkir. Ödənişi isə saatı görüb təhvil aldıqdan sonra edirsiniz.