Saat siferblatındakı funksiyalar: xronoqraf, GMT və tarix pəncərəsi

Qol saatına diqqətlə baxanda çoxumuz yalnız saat və dəqiqə əqrəblərini görürük. Halbuki siferblatdakı kiçik dairələr, kənardakı rəqəmli şkalalar, dördüncü əqrəb və üç rəqəminin yanındakı balaca pəncərə təsadüfi bəzək deyil. Saat siferblatındakı funksiyalar hər biri konkret bir ehtiyacdan doğub: pilotlar iki saat qurşağını eyni anda izləmək istəyib, yarış sürücüləri saniyələri ölçməli olub, iş adamları isə hər səhər təqvimə baxmadan tarixi bilmək istəyib. Bu bələdçidə ən çox rast gəlinən üç funksiyanı – xronoqrafı, GMT-ni və tarix pəncərəsini – sadə dillə izah edirik, onları necə oxumağı və gündəlik həyatda necə istifadə etməyi göstəririk.

Siferblat niyə bu qədər "danışır"?

Saatşünaslıqda vaxtı göstərməkdən başqa hər əlavə imkan "komplikasiya" adlanır. Bu söz ilk baxışda qorxulu səslənsə də, mənası sadədir: mexanizmə vaxt göstəricisindən əlavə bir iş tapşırılıb. Tarix pəncərəsi ən sadə komplikasiyalardan biri sayılır, xronoqraf və GMT isə daha mürəkkəb quruluş tələb edir.

Müasir saatlarda bu funksiyaların bir qismi mexaniki, bir qismi kvars mexanizmi ilə işləyir. İş prinsipi fərqli olsa da, siferblatdakı dil eynidir: hansı əqrəbin nəyi göstərdiyini bilirsinizsə, istənilən saatı rahat oxuya bilərsiniz. Mexanizm növləri arasındakı fərqi daha ətraflı öyrənmək istəyirsinizsə, mexaniki, avtomatik və kvars saatların müqayisəsi yazımıza nəzər salın.

Xronoqraf: biləyinizdəki saniyəölçən

"Xronoqraf" sözü yunanca "zaman" və "yazmaq" mənalarını verən köklərdən yaranıb. Sadə dillə desək, bu, vaxtı göstərən saata qoşulmuş saniyəölçəndir. Onu adi saatdan ayırmaq çətin deyil: korpusun sağ tərəfində tacdan (başlıqdan) başqa adətən iki düymə olur, siferblatda isə iki və ya üç kiçik dairə – alt siferblat yerləşir.

Xronoqraf necə işləyir?

• Yuxarı düymə (adətən saat 2 tərəfində) saniyəölçəni işə salır və dayandırır.
• Aşağı düymə (saat 4 tərəfində) əqrəbləri sıfıra qaytarır.
• Mərkəzi böyük saniyə əqrəbi xronoqraf işləyəndə hərəkətə gəlir və ölçülən saniyələri göstərir.
• Alt siferblatlar keçən dəqiqələri və saatları toplayır, biri isə çox vaxt adi saatın davamlı işləyən saniyə əqrəbi olur.

Məsələn, plovun dəmə qoyulduğu andan neçə dəqiqə keçdiyini, parkda qaçışın vaxtını və ya parkinq müddətini izləmək üçün telefonu çıxarmağa ehtiyac qalmır – bir düyməyə basmaq kifayətdir.

Taximetr şkalası nədir?

Bir çox xronoqrafın bezelində və ya siferblatın kənarında "Tachymeter" yazılı rəqəmli şkala olur. Onun köməyi ilə məlum məsafəni qət edən obyektin sürətini hesablamaq mümkündür: avtomobil bir kilometri keçəndə xronoqrafı başladırsınız, kilometr bitəndə dayandırırsınız və saniyə əqrəbinin göstərdiyi şkala rəqəmi saatda kilometrlə orta sürəti bildirir. Gündəlik həyatda bundan nadir hallarda istifadə olunsa da, taximetr xronoqrafa idman ruhunu verən əsas detallardan biridir.

Avtomobil yarışları ilə bağlı ən tanınmış xronoqraf dizaynlarından biri Rolex Cosmograph Daytona-dır. Bu üslubu sevənlər üçün mağazamızda Rolex Cosmograph Daytona Ice Blue Dial Brown Bezel – Premium A-Class modeli var: buz mavisi siferblat, qəhvəyi bezel və üç alt siferblatlı xronoqraf görünüşü – qiyməti 155 ₼. A-Class modellərdə alt siferblatların hansı funksiyanı yerinə yetirdiyini sifarişdən əvvəl bizdən soruşmağınızı tövsiyə edirik ki, gözləntiniz dəqiq olsun.

GMT funksiyası: iki saat qurşağı bir baxışda

GMT – Greenwich Mean Time, yəni Qrinviç orta vaxtı deməkdir. Saat dünyasında isə bu qısaltma ikinci saat qurşağını göstərən funksiyanın adına çevrilib. Bu funksiyanın populyarlaşması 1950-ci illərdə transatlantik uçuşların artması ilə bağlıdır: pilotlar həm yerli vaxtı, həm də istinad vaxtını eyni anda bilməli idilər. Rolex GMT-Master məhz bu ehtiyac üçün yaradılmış ən tanınmış modellərdən biridir.

GMT saatı necə oxunur?

GMT saatında dördüncü, adətən rəngli ucluqlu əqrəb olur və o, 24 saatda siferblatı yalnız bir dəfə dövr edir. Bu əqrəb bezel və ya siferblat üzərindəki 24 saatlıq şkala ilə birlikdə oxunur:

1. Adi saat və dəqiqə əqrəbləri yerli vaxtı göstərir (məsələn, Bakı vaxtı).
2. GMT əqrəbi 24 saatlıq şkalada ikinci saat qurşağını göstərir (məsələn, Londonda yaşayan qohumunuzun vaxtı).
3. Fırlanan bezeli bir neçə saat çevirməklə üçüncü saat qurşağını da izləmək olar.

Ənənəvi GMT bezellərinin iki rəngli olması da təsadüfi deyil: bir rəng gündüz, digəri gecə saatlarını simvolizə edir. Belə ki, xaricdəki tərəfdaşınıza zəng etməzdən əvvəl orada səhər, yoxsa gecə yarısı olduğunu bir baxışda görürsünüz.

GMT funksiyası daha çox tez-tez səyahət edənlər, xarici şirkətlərlə işləyən mütəxəssislər və ailəsi başqa ölkədə yaşayanlar üçün faydalıdır. Rəqəmsal saatlarda bu imkan çox vaxt "dünya vaxtı" adı ilə təqdim olunur. Məsələn, Casio G-Shock GA-2100VB-1A Virtual World Series analoq-rəqəmsal quruluşu sayəsində klassik əqrəblərlə yanaşı ekranda əlavə funksiyalar da təklif edir – qiyməti 200 ₼.

Tarix pəncərəsi: ən praktik komplikasiya

Gündəlik həyatda ən çox istifadə olunan funksiya, şübhəsiz ki, tarix pəncərəsidir. Siferblatda, adətən saat 3 tərəfində kiçik bir açılış olur və onun altında 1-dən 31-ə qədər rəqəmlər yazılmış disk fırlanır. Hər gecə yarısına yaxın disk bir addım irəliləyir və yeni tarix pəncərədə görünür.

Avtomatik tarixli qol saatlarının tarixində Rolex Datejust xüsusi yer tutur: 1945-ci ildə təqdim olunan bu model tarixi pəncərədə göstərən ilk qol saatlarından biri kimi tanınır. Bir neçə il sonra pəncərənin üzərinə əlavə edilən böyüdücü linza – "Cyclops" – rəqəmləri daha asan oxunan etdi və bu detal sonradan klassikaya çevrildi.

Tarix və gün-tarix (Day-Date) fərqi

Bəzi saatlarda yalnız tarix göstərilir, bəzilərində isə həftənin günü də əlavə olunur. Gün adətən saat 12 tərəfindəki uzunsov pəncərədə və ya tarixlə yanaşı göstərilir. Həftənin gününü göstərən saatlar xüsusilə iş qrafiki sıx olanlar üçün rahatdır.

Mağazamızda bu funksiyanın vizual nümunələri çoxdur. Rolex Datejust Blue Dial Roman Numerals Smooth Bezel – Premium A-Class günəş şüası effektli mavi siferblatı və tarix pəncərəsi ilə klassik üslubu sevənlər üçündür (155 ₼). Həm gün, həm tarix istəyirsinizsə, Rolex Day-Date Olive Green Dial – Premium A-Class zeytun yaşılı siferblatı ilə diqqət çəkir (165 ₼), daha sərfəli və müasir seçim isə Tissot PRX Style Blue Dial Day-Date – Premium A-Class modelidir (44 ₼).

Funksiyaların müqayisəsi: hansı kimə uyğundur?

Saat siferblatındakı funksiyaları bir-biri ilə müqayisə etmək seçimi xeyli asanlaşdırır. Aşağıdakı cədvəl üç əsas funksiyanı yan-yana qoyur ki, seçim edərkən hansının sizin həyat tərzinizə daha uyğun olduğunu rahat görə biləsiniz.

Funksiya	Siferblatda necə tanınır	Əsas faydası	Kimə uyğundur
Xronoqraf	2–3 alt siferblat, korpusda iki əlavə düymə, çox vaxt taximetr şkalası	Qısa müddətləri ölçmək	İdmançılar, avtomobil həvəskarları, dinamik üslub sevənlər
GMT	Dördüncü rəngli əqrəb, 24 saatlıq bezel və ya şkala	İkinci saat qurşağını izləmək	Səyahətçilər, xaricdə tərəfdaşı olanlar
Tarix pəncərəsi	Saat 3 tərəfində kiçik pəncərə, bəzən böyüdücü linza	Günün tarixini bir baxışda bilmək	Hər kəs – ofis, gündəlik və klassik geyim üçün
Gün-tarix	Gün adı və tarix üçün iki pəncərə	Həftənin günü və tarixi birlikdə	İş qrafiki sıx olanlar

Saat siferblatındakı funksiyalar ilə rahat işləmək üçün məsləhətlər

Funksiyaların mənasını bilmək işin yarısıdır, digər yarısı isə onlardan düzgün istifadə etməkdir. Bir neçə praktik qayda saatın həm dəqiq işləməsinə, həm də uzunömürlü olmasına kömək edir:

• Tarixi gecə saatlarında dəyişməyin. Bir çox mexaniki saatda tarix diski təxminən axşam 21:00 ilə səhər 03:00 arasında dəyişmə prosesində olur. Bu müddətdə tarixi əl ilə sürətli çevirmək mexanizmə yük sala bilər. Əvvəlcə əqrəbləri saat 6 ətrafına gətirin, sonra tarixi tənzimləyin.
• Qısa aylardan sonra tarixi yoxlayın. Sadə tarix mexanizmi ayın neçə gün olduğunu "bilmir", ona görə də 30 günlük aylardan və fevraldan sonra tarixi bir dəfə əl ilə düzəltmək lazım gəlir.
• Xronoqraf düymələrini suyun altında basmayın. Saatınız suya davamlı olsa belə, düymələr basılanda kipliyin zəifləməsi riski var.
• Tacı geri itələməyi unutmayın. Vaxtı və ya tarixi tənzimlədikdən sonra tac tam bağlanmalıdır, əks halda nəm və toz içəri keçə bilər.
• GMT əqrəbini ayrıca qurun. Əvvəlcə yerli vaxtı, sonra ikinci saat qurşağını tənzimləyin, 24 saatlıq şkalada gündüz-gecə fərqinə diqqət edin.

Funksiyaya görə saat seçərkən nəyə diqqət etməli?

Saat siferblatındakı funksiyalar həm də saatın xarakterini müəyyən edir. Siferblatda nə qədər çox detal varsa, saat bir o qədər idmançı və "texniki" görünür. Klassik kostyumla minimalist tarixli model daha zərif dayanır, xronoqraf isə gündəlik, yarım-rəsmi və idman üslubunda daha təbii görünür. Seçim edərkən özünüzə bu sualları verin:

1. Bu funksiyadan həqiqətən hər gün istifadə edəcəyəmmi, yoxsa yalnız görünüşünü bəyənirəm?
2. Saatı daha çox hansı geyimlə taxacağam – kostyum, gündəlik geyim, yoxsa idman forması?
3. Siferblatın oxunaqlılığı mənim üçün nə qədər vacibdir? Çox alt siferblatlı saatlarda əsas vaxtı oxumaq bir az vərdiş tələb edir.
4. Bilək ölçüm üçün korpus diametri uyğundurmu? Xronoqraflar adətən sadə modellərdən bir qədər iri olur.

Əgər ilk saatınızı seçirsinizsə, tarix pəncərəli sadə model ən universal başlanğıcdır. Kolleksiyanı genişləndirmək istəyənlər isə xronoqraf və ya GMT üslubunda ikinci saatla fərqli obraz yarada bilərlər. Bütün variantları bir yerdə görmək üçün Rolex üslublu modellər səhifəmizə və digər brend kataloqlarına baxa bilərsiniz.

Nəticə

Xronoqraf vaxtı ölçür, GMT dünyanı bir siferblata sığdırır, tarix pəncərəsi isə gündəlik həyatı sadələşdirir. Saat siferblatındakı funksiyaları tanıdıqdan sonra saatınıza sadəcə aksesuar kimi deyil, həm də faydalı bir alət kimi baxmağa başlayacaqsınız. Saywatch-da müxtəlif funksiyalı kişi və qadın qol saatlarını kəşf edə, sifarişi saytdan və ya WhatsApp ilə verə bilərsiniz. Bakı daxilində çatdırılma 24 saat, regionlara 1–3 iş günü ərzində həyata keçirilir, ödənişi isə saatı görüb təhvil aldıqdan sonra edirsiniz. Sizə uyğun funksiyanı seçin – qalanını biz həll edək.